پورتال اندیشمندان علوم انسانی و اسلامی ::thinkers.tebyan.net
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً.

Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 40751
تعداد بازدید : 2915

صحاح سته اهل سنت کدام اند و تا چه میزان معتبرند؟

«صحاح سته» از کتاب های حدیثی مورد اعتماد اهل سنت می باشند که احادیث نبوی در آنها جمع آوری شده و عبارت اند از:1. صحیح بخاری، 2. صحیح مسلم، 3. سنن ابى داود، 4. صحیح ترمذى، 5. سنن ابن ماجه، 6. صحیح نسائى.این صحاح شش گانه نزد اهل سنت معتبر هستند، ولی همگی در یک درجه از اعتبار نیستند؛ از این رو صحیح بخاری و مسلم را از بقیه بالاتر دانسته و تمام احادیث این دو کتاب را صحیح و مورد قبول می دانند. اما از نظر ما در تمام این کتاب ها، هم احادیث معتبر وجود دارد هم غیر معتبر، بنابراین اعتبار اصل این کتب به عنوان یک منبع روایی را می­پذیریم اما این به معنای پذیرش تمام روایات موجود در آنها نیست.
«صحاح سته» از کتاب های حدیثی مورد اعتماد اهل سنت می باشند که احادیث نبوی در آنها جمع آوری شده و عبارت اند از:
1. صحیح بخاری، 2. صحیح مسلم، 3. سنن ابى داود، 4. صحیح ترمذى، 5. سنن ابن ماجه، 6. صحیح نسائى.
 

این صحاح شش گانه نزد اهل سنت معتبر هستند، ولی همگی در یک درجه از اعتبار نیستند؛ از این رو صحیح بخاری و مسلم را از بقیه بالاتر دانسته و تمام احادیث این دو کتاب را صحیح و مورد قبول می دانند. اما از نظر ما در تمام این کتاب ها، هم احادیث معتبر وجود دارد هم غیر معتبر، بنابراین اعتبار اصل این کتب به عنوان یک منبع روایی را می­پذیریم اما این به معنای پذیرش تمام روایات موجود در آنها نیست.
 
پاسخ تفصیلی
با توجه به این که در زمان معاویه بازار جعل حدیث رونق گرفته بود و هر کس در وصف خلفا، بویژه معاویه حدیث منزلتی از پیامبر اکرم(ص) جعل می کرد مورد لطف معاویه و...، قرار می گرفت، تا اواخر قرن دوم به کوشش جاعلان، حدیث منسوب به پیامبر(ص) فراوان شده بود و تعداد آن به ششصد یا هفتصد هزار می رسید، پس از این که عمر بن عبد العزیز به حکومت رسید به ابو بکر بن حزم نوشت: «بنگر از حدیث پیامبر هر چه هست بنویس که بیم دارم علم از میان برود و عالمان کم شوند و جز حدیث پیامبر نقل مکن‏».[1]
این فرمان عمر بن عبد العزیز سرآغازی برای جمع آوری احادیث نبوی شد تا اینکه افرادی در زمان حکومت او و پس از حکومتش اقدام به جمع آوری و ثبت احادیث با ذکر راوی کرده اند و احادیثی که راوی یا راویان در آن نقل می گردید «مُسنَد» نام گذاری می شد تا این که در هر یک از مناطق اسلامی، مسندى فراهم کرده بودند و به نام آن منطقه معروف بود، مانند «مسند بغداد»، «مسند مصر»، «مسند شام»، «مسند یمن» و...، یکی از خلفای عباسی[2] برای از بین بردن مسندهای متفرق و یکی کردن آنها دستور به جمع آوری و ثبت احادیث نبوی به صورت یک کتاب جامع و مرجع داده تا دیگر هر کسی به دل خواه خود هر حدیثی را نقل نکند.[3]
بر اساس این فرمان، مجموعه ای از احادیث صحیح و غیر صحیح گرد آوری شد، سپس قبل از نیمه قرن سوم یکی از علمای اهل سنت به نام بخاری طبق مذهب رجالی و حدیثی خود اقدام به جمع آوری و جدا سازی احادیث صحیح از بین احادیث آن کتاب جامع نموده و کتاب معروف «صحیح بخاری» را جمع آوری کرد.[4]
بعد از بخاری پنج نفر دیگر با استفاده از صحیح بخاری اما با دیدگاه رجالی خود در صحت و اعتبار حدیث، مجموعه ‏اى به نام صحیح یا سنن فراهم آورده ‏اند که در مجموع، این شش کتاب، به صحاح سته (صحاح‏ شش ‏گانه)‏ معروف گشته اند و مورد اعتماد اهل سنت می باشند.[5]
صحاح سته عبارتند از:
1. صحیح بخارى: تألیف أبو عبد اللّه محمّد بن إسماعیل بخاری، متوفای 256 هجری قمری.[6]
2. صحیح مسلم: تألیف ابو الحسین مسلم بن حجّاج قشیرى نیشابورى‏ متوفای 261 ق.[7]
3. سنن ابى داود: تألیف ابو داود سلیمان بن اشعث بن اسحق بن شداد بن عمرو بن عمران ازدى سجستانى، متولد سال 202 و متوفای 272 هجری قمری.[8]
مسلم بن حجاج از مشایخ بزرگ خراسان، عراق، شام، مصر، مکه و مدینه احادیث بسیارى شنیده و نوشته اما از میان آنها چهار هزار و هشت یا هشتصد حدیث صحیح و قریب به صحیح انتخاب کرده و در کتاب سنن خود آورده است.[9]
4. صحیح ترمذى: تألیف ابو عیسى محمد ترمذى، متوفای 279 هجری قمری.[10]
5. سنن ابن ماجه: تألیف محمد بن یزید بن ماجه قزوینى، کنیه اش ابو عبداللَّه و معروف به ابن ماجه، متوفای 273 هجری قمری. [11]
ابن ماجه از مشاهیر و حافظان بزرگ و یکه تاز در علم حدیث بوده، براى تکمیل آن علم شریف، به رى، مصر، عراق، شام، مکه، بغداد و کوفه مسافرت ها کرده و از مشایخ بزرگ، احادیث شریف نبوی را شنیده و در کتاب سنن خویش جمع آوری کرد.[12]
6. صحیح نسائى: تألیف ابو عبد الرحمن احمد بن شعیب‏ نسائى،‏[13] متوفای 303 هجری قمری.[14]
میزان اعتبار احادیث صحاح سته:
دیدگاه رجالی علمای اهل سنت با علمای رجالی شیعه متفاوت است، آنان نسبت به صحابه - به جهت هم نشینی و صحبت با پیامبر - اعتماد و خوش بینی زیادی دارند حتی خطایشان را نیز نادیده گرفته و حمل بر خطای در اجتهاد می کنند، مذمت و سرزنشی را متوجه آنان نمی دانند.[15] از این رو هر حدیثی را که صحابه نقل کرده باشند آن را صحیح و معتبر می پندارند. ولی چون مؤلفان صحاح در تشخیص عدالت و امانت راوى، شرایط واحد ندارند، صحاح شش گانه در نظر محدّثان - اهل سنت - به یک مرحله از صحت و اعتبار نیستند، میزان اعتبار این کتاب ها و احادیث، نزد آنان متفاوت است.
آنان به «صحیح بخاری» و «مسلم» بیشتر از چهار کتاب دیگر اعتماد و اعتقاد دارند، به گونه ای که تمام احادیث این دو کتاب را صحیح و مورد قبول دانسته و تردید در صحت آن را مخالف اجماع می دانند.[16]
‏اما علمای رجالی شیعه همه صحابه را صاحب عدالت و فضیلت نمی دانند بلکه گروهی را عادل، و برخی را نیز خطاکار و فاسق می دانند، از این رو هر حدیثی را که صحابه نقل کنند حمل بر صحت نمی کنند بلکه سند حدیث را با دیدگاه رجالی خود بررسی کرده و نسبت به صحت و اعتبار آن اظهار نظر می کنند.[17]
اگر با نگاه واقع بینانه و بدون تعصب، احادیث صحاح سته حتی صحیح بخاری و مسلم بررسی شوند در آنها، هم احادیث معتبر وجود دارد، هم احادیث غیر معتبر که برخی از احادیث آن ها با مسلّمات عقل و نص قرآن نیز منافات دارند.[18] بنابراین اعتبار اصل کتاب ها پذیرفتنی است ولی نسبت به احادیث آن ها باید همانند احادیث وارده در کتاب های حدیثی شیعی با بررسی سند و متن اظهار نظر کرد.

برای اطلاع بیشتر ر.ک: سؤال های، 32096- 7107- 622- 6921.
 

[1]. پاینده، ابو القاسم، نهج الفصاحة(مجموعه کلمات قصار حضرت رسول صلى الله علیه و آله)، ص 103 - 104، دنیاى دانش، تهران، چاپ چهارم، 1382 ش.
[2]. منصور دوانقى
[3]. نهج الفصاحه، ص 104 - 105.
[4]. همان، ص 105.
[5]. همان، ص 105 – 106.
[6]. مفید، محمد بن محمد، المسائل العکبریة، محقق و مصحح: کنگره شیخ مفید، ص 14، الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، قم، چاپ اول، 1413 ق.
[7]. همان؛ مفید، محمد بن محمد، آقا جمال خوانسارى، محمد بن حسین، دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید، محقق و مصحح، حسن زاده، صادق، زمانى نژاد، على اکبر، ص 710، مؤمنین، قم، چاپ اول، 1377 ش.
[8]. ابن بابویه، محمد بن على، ترجمه کمال الدین، مترجم،‏ کمره اى، محمد باقر، ج 1، ص 22، اسلامیه‏، تهران، چاپ اول، 1377 ش.
[9]. همان.
[10]. همان.
[11]. همان.
[12]. همان.
[13]. ابن طاووس، على بن موسى، ترجمه الطرائف، مترجم، الهامى، داوود، ص 495،‏ نوید اسلام‏، قم، چاپ دوم، 1374 ش.
[14]. نهج الفصاحة، ص 105.
[15]. همان،ص 107.
[16]. همان، ص 107 – 108.
[17]. همان، ص 108.
[18]. همان، ص 110 – 150.
 
اسلام کوئیست


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :